Πως προέκυψε η αγάπη μου για τον Krishna και την Bhagavad Gita

Η πρώτη μου επαφή με την Bhagavad Gita έγινε σε ηλικία 24 ετών το 1988, με μια μετάφραση της στα Ελληνικά. Ομολογώ ότι τότε εντυπωσιάστηκα από τον Κρίσνα και το μεγαλείο Του. Ήταν από τις πρώτες μου επαφές με την φιλοσοφία της Ανατολής. Μέχρι τότε ο πνευματικός μου οδηγός ήταν η Καινή Διαθήκη στο πρωτότυπο αλλά και η Παλαιά Διαθήκη, αλλά και διάφορα μυστικιστικά βιβλία δυτικών. Θυμάμαι ότι εκεινη την περίοδο μου έβγαινε μια παρόρμηση για μοναστική ζωή, ακολουθώντας τη Διδασκαλία του Ιησού. 

Ξεκίνησα από τότε να ψάχνω για να βρω μια έκδοση της Bhagavad Gita, που να έχει και το πρωτότυπο κείμενο στα Σανσκριτικά, μαζί μια μετάφραση λέξη προς λέξη καθώς και την απόδοση κάθε στροφής στα Αγγλικά. Ήξερα από την εμπειρία μου με την Παλαιά Διαθήκη και την Καινή Διαθήκη, ότι η μετάφραση συνήθως αποδίδει αυτό που έχει κατανοήσει ο μεταφραστής, αλλά και το τι μήνυμα θέλει να περάσει, πολλές φορές όμως αλλοιώνοντας το αρχικό νόημα. Γι αυτό προτιμούσα να διαβάζω τα αρχαία κείμενα στο πρωτότυπο τους, ώστε να βγάζω μόνος μου το συμπέρασμα που πρέπει, χωρίς επιρροές από τρίτους.

Στο δεύτερο μου ταξίδι στην Ινδία τον Αύγουστο 1992, βρήκα μια έκδοση της Srimad Bhagavad Gita – The Scripture of Mankind, του Swamy Tapasyananda, έκδοση του 1984 (Vice president of the Ramakrishna Order, 1904-1991). O Swami επιβεβαίωσε αυτήν μου την πνευματική αναζήτηση με την Bhagavad Gita και την αγάπη μου για τον Κρίσνα, όταν σε ένα interview τον Αύγουστο του 1992 έλεγε στους άλλους για μένα, κοιτώντας με, ενώ ταυτόχρονα κουνούσε το χέρι Του, "Christian, Christian, Krishna, Krishnaaa", υλοποιώντας ένα πανέμορφο ασημένιο δακτυλίδι με τη μορφή του Κρίσνα ζωγραφισμένη πάνω σε σμάλτο. Θυμάμαι ότι τις προηγούμενες μέρες τραγουδούσα συνέχεια μόνος μου ένα bhajan για τον Krishna, το Murali Krishna, το οποίο πάντα είχε στο ρεφρέν το Krishna, Krishnaaa, που μου είπε ο Sai Baba υλοποιώντας μου ένα δακτυλίδι με τη μορφή του Krishna. Ο Swami με ήξερε καλύτερα απ'ότι γνώριζα εγώ ο ίδιος, τον ίδιο μου τον εαυτό. Ήξερε ότι ήμουν χριστιανός, χωρίς όμως να του έχω πει τίποτα. Ήξερε ότι είχα μεγάλη αγάπη για τη Διδασκαλία του Ιησού, όπως κι ότι φορούσα πάντα μια αλυσίδα με έναν χρυσό σταυρό που μου είχε κάνει δώρο η μητέρα μου. Ήξερε όμως ότι είχα μεγάλη αγάπη και αδυναμία για τον Krishna.

Συγκρίνοντας εκείνην την αγγλική έκδοση που μόλις είχα αγοράσει, με την ελληνική μετάφραση που είχα μέχρι τότε, είδα τεράστιες διαφορές και κατάλαβα ότι η ελληνική μετάφραση είχε αρκετές αστοχίες. Η έκδοση που είχα βρει, είχε και το σανσκριτικό κείμενο και μετάφραση λέξη προς λέξη, μαζί με την μετάφραση του κάθε στίχου στα Αγγλικά, που ήταν κάτι που έψαχνα, οπότε αποφάσισα να μελετώ κυρίως αυτήν. Από τότε εκείνη η έκδοση ήταν ο οδηγός μου, κάθε φορά που έπεφτα σε κάποιον στίχο από κάπου αλλού και είχα αμφιβολίες για την απόδοση της μετάφρασης.

Σε όλα τα μετέπειτα χρόνια, βρέθηκαν στα χέρια μου πάρα πολλές διαφορετικές εκδόσεις της Bhagavad Gita. Έφτασα να ανοίγω ταυτόχρονα μέχρι 5-6 διαφορετικά βιβλία, για να βγάλω συμπέρασμα με το ποιο είναι το ακριβές νόημα και η πιο πιστή απόδοση ενός στίχου, χωρίς όμως να το καταφέρω. Ήταν κάτι που πραγματικά με κούραζε πάρα πολύ.

Κάποια στιγμή βρήκα μια ηλεκτρονική έκδοση της Shrimad Bhagavad Gita, The Hidden Treasure of the Sweet Absolute, του Srila Bhakti Raksak Shridar Dev-Goswami Maharaj. Με συντρόφευε κάθε βράδυ πριν κοιμηθώ, διαβάζοντας αυτήν την έκδοση. Ήταν φτιαγμένη για tablet, όπου μπορούσα να κρατάω σημειώσεις και μου άρεσε πάρα πολύ αυτό. Αυτή η έκδοση είχε μια γλυκύτητα και μια αγνή αφοσίωση. Είχε και αυτή ανάλυση λέξη προς λέξη, όπου όμως πολλές φορές η μετάφραση λέξη προς λέξη, δεν συμφωνούσε με το νόημα που γινόταν η απόδοση, αλλά και  απόδοση απείχε πάρα πολύ από αυτή που έγραφε το κείμενο. Γι αυτό πάντα ανέτρεχα για διασταύρωση στη μετάφραση του Tapasyananda. Αργότερα έμαθα ότι ο Shridar Dev-Goswami ήταν σαν πνευματικός αδελφός του Prabhupada, γιατί είχαν τον ίδιο πνευματικό Δάσκαλο.

Στην επίσκεψη μου το 2017 στο Vrindavan στη Βόρεια Ινδία αγόρασα την «Bhagavad Gita as it is», του Swami Bhaktivedanta Prabhupada. Έβλεπα ότι παντού την είχαν σαν επίσημο βιβλίο (πχ σε ορκωμοσίες βουλευτών στο εξωτερικό) και είχε αποκτήσει τη φήμη για την πιο πιστή μετάφραση της Διδασκαλίας του Sri Krishna. Την αγόρασα απλά για να την έχω, αλλά δεν μου άρεσε καθόλου που είχε ερμηνείες κατεβατά κάτω από κάθε στίχο.

Πολλές φορές δεν συμφωνούσα με την μετάφραση και την απόδοση του κειμένου από τον Prabhupadα. Έβλεπα ότι είχε αρκετές ερμηνείες και όρους που δεν υπήρχαν στο πρωτότυπο σανσκριτικό κείμενο. Είχε μια προσωπική χροιά μετάφρασης και απόδοσης που δεν μου κολλούσε καθόλου καλά.

Το 2017 έπεσα πάλι τυχαία σε μια online έκδοση της Bhagavad Gita, του Swami Mukundananda, μαθητή του Kripaluji Maharaj. Είχα επισκεφτεί το άσραμ του Kripaluji στο Vrindavan εκείνη την περίοδο. Πρόσεξα ότι η συγκεκριμένη μετάφραση, ήταν αρκετά καλά δομημένη, είχε και μετάφραση λέξη προς λέξη, αλλά μετά από τόσα χρόνια που μελετούσα το συγκεκριμένο βιβλίο, έπεφτα σε στίχους που ένιωθα ότι δεν είναι σωστή η απόδοση κι ότι πάλι κάτι δεν είναι σωστό. Ήταν στιγμές που μου θύμιζε κάποια άλλη μετάφραση και άλλες στιγμές που μου θύμιζε αυτήν του Prabhupada.

Γράφτηκα τότε σε ένα newsletter, όπου κάθε πρωί μου έστελνε στο email έναν τυχαίο στίχο από την Bhagavad Gita. Ήταν το πρώτο πράγμα που έκανα κάθε μέρα, μόλις ξυπνούσα. Βέβαια πάντα διασταύρωνα την ερμηνεία με τις υπόλοιπες εκδόσεις που είχα, για να βγάλω ένα τελικό συμπέρασμα. Πραγματικά αυτό ήταν κάτι που με κούραζε πάρα πολύ, γιατί ένας απλός στίχος με λόγια του Κρίσνα, μπορεί να είχε πάνω από 10 διαφορετικές ερμηνείες, ανάλογα τον μεταφραστή.

Είχα βρει παλιότερα μια έκδοση της Bhagavad Gita του Swami Sivananda, που τον εκτιμούσα και τον σεβόμουν πάρα πολύ, από τότε που είχα επισκεφτεί το ashram του στο Rishikesh τον Ιούλιο του 1995. Τότε είχα πάθει σοκ διαβάζοντας τα ρητά του στους τοίχους του άσραμ, που ήταν ακριβώς τα ίδια με αυτά που μας έλεγε ο Swami. Μέσα μου ήξερα ότι ο Sivananda ήταν ένας αληθινά φωτισμένος άνθρωπος. Όμως για κάποιο λόγο την είχα αγνοήσει, παρόλο που την είχα για πολλά χρόνια στον υπολογιστή μου. Νομίζω ότι την αγνόησα γιατί δεν είχε την μετάφραση λέξη προς λέξη και πίστευα ότι είναι μια πιο πρόχειρη μετάφραση. Έκανα τεράστιο λάθος, όπως θα δείτε παρακάτω.

Κάποια μέρα ξεκίνησα να κάνω μια έρευνα ταυτόχρονα σε 6-7 διαφορετικές γνωστές μεταφράσεις της Bhagavad Gita. Έψαχνα να βρω την πιο αξιόπιστη μετάφραση, που θα είχε αυτούσια τη Διδασκαλία του Κρίσνα, χωρίς διάφορες προσθήκες και περίεργες ερμηνείες.

Έτσι είπα να δοκιμάσω με την τεχνητή νοημοσύνη και ξεκίνησα με το ChatGPT, να μου κάνει μια δική του αξιολόγηση των εκδόσεων που είχα. Στην αρχή μου απάντησε με βεβαιότητα για την έκδοση του Prabhupada, μετά κάποιες άλλες και στο τέλος είχε την μετάφραση του Swami Sivananda.

Αμφισβήτησα το αποτέλεσμα κι έτσι άρχισα να στέλνω τυχαίους στίχους από όλες τις εκδόσεις παραθέτοντας τους σε κολάζ μαζεμένα σε μία εικόνα και ζητούσα να μου κάνει σύγκριση της αξιοπιστίας της κάθε μετάφρασης.

Όπως είχα εντοπίσει κι εγώ, η μετάφραση του Swami Sivananda, είχε την πιο πιστή απόδοση του αρχικού κειμένου. Έβλεπα στους άλλους, ότι σε 2 σειρές έγραφαν ολόκληρη παράγραφο ερμηνεία ή πρόσθεταν λέξεις και ερμηνείες που δεν υπήρχαν στο κείμενο και έλεγα ότι κάτι δεν πάει καλά.

Τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά, τα οποία μπορείτε να διαβάσετε εδώ, όπου μπορείτε να δείτε και τις μεγαλοπρεπείς αναθεωρήσεις των δήθεν «σοφών» εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ).

Η μεγαλύτερη αποκάλυψη και οι μεγαλύτερες κωλοτούμπες ήρθαν όταν έκανα τις ίδιες ερωτήσεις που είχα κάνει στο ChatGPT, στο Gemini, στον Grok και στον Claude με τις ίδιες εικόνες – κολάζ που είχα φτιάξει. Όλα ξεκίνησαν με την ίδια απάντηση στην αρχή, μέχρι που στο τέλος έκαναν μια τεράστια αναδίπλωση. Μιλάμε για τεράστιο γκρέμισμα και αποδόμηση όλων των εκδόσεων που δήθεν θεωρούνται αξιόπιστες. Η πληροφορία και η φήμη όλων των εκδόσεων λόγω των πολλών αποτελεσμάτων στο ίντερνετ, πάνω στα οποία βασίζονταν τα ΑΙ, δεν άντεχαν στην σύγκριση μπροστά στις εικόνες με τα κολάζ.

Η συγκεκριμένη έρευνα μηνών αποτελεί έργο ζωής για μένα, γιατί πάντα ήθελα μια μετάφραση της Bhagavad Gita που να αποδίδει πιστά τα λόγια του Krishna και νομίζω ότι πέτυχα τον σκοπό μου.

Μπορεί να είχα λύσει ένα μακροχρόνιο δικό μου πρόβλημα για την πιο αξιόπιστη μετάφραση της Bhagavad Gita, όμως θα ήταν χαμένος ο κόπος και η προσπάθεια να μην υπάρχει πουθενά ο αντίλογος απέναντι σε ένα σωρό μεταφράσεις που διαστρεβλώνουν το μήνυμα του Krishna.

Ο Bhagavan μου έβαλε τη ιδέα να φτιάξω ένα site ώστε να υπάρχει διαθέσιμη online η Gita και η έρευνα που την συνόδευε. Ένα πρωί ξύπνησα και μου ήρθε η σκέψη ότι πια μένω από χρόνο (running out of time), ότι ο χρόνος πια σε αυτήν την ενσάρκωση έχει ξεκινήσει την αντίστροφη μέτρηση και ήρθε η ώρα να αξιοποιώ κάθε μέρα όσο πιο καλά γίνεται.

Ακόμα κι αυτό το site, φτιάχτηκε με ένα νέο εργαλείο CMS (το οποίο το ονόμασα AtmaJyoti CMS), επειδή έψαχνα κάτι για να δημοσιεύσω την έρευνα, αλλά και να κάνει ό,τι χρειαζόμουν (να στέλνει έναν στίχο της Gita καθημερινά, να μπορώ να την ανεβάσω online, να υπάρχει όλο το υλικό της έρευνας και η πρόσβαση σε μερικά σημεία να είναι μόνο για εγγεγραμμένους χρήστες). Δεν υπήρχε κάποιο έτοιμο τέτοιο εργαλείο, οπότε προτίμησα την κατασκευή του από το μηδέν. Ο Bhagavan με καθοδηγούσε να κάνω κάποια πράγματα και απλά ακολουθούσα την εσωτερική παρόρμηση, για να υπάρχει αυτό το site για όλους τους αγνούς αναζητητές της Αλήθειας.

Αφιερώνω αυτό το site στα Λώτινα Πόδια του αγαπημένου μου Bhagavan Sri Sathya Sai Baba.